Burgerlijke stand

Rechtsfeiten zoals geboorte, huwelijk en overlijden worden door de ambtenaar van de Burgerlijke Stand van de gemeente waarin dat feit heeft plaatsgevonden vastgelegd in een akte. Aktes van dezelfde soort worden gebonden. Deze banden vormen samen de serie 'registers van de Burgerlijke Stand'.

Soorten registers

De Burgerlijke Stand is in 1811 ingevoerd. De ambtenaren van de Burgerlijke Stand in een gemeente hielden (onder andere) drie soorten registers bij:

  • registers van geboorten
  • registers van huwelijken en echtscheidingen
  • registers van overlijden 
  • Huwelijksbijlagen

Dit is een afzonderlijke serie documenten. Het gaat om stukken die door de huwelijkskandidaten aan de ambtenaar van de Burgerlijke Stand zijn overgelegd, zoals afschriften van hun geboorteakte, akte van huwelijkstoestemming, akte van ontbinding van een voorgaand huwelijk etc. De stukken zijn te vinden via het aktenummer van het huwelijk. In het voorbeeld kun uw zien hoe een akte van inschrijving bij de nationale militie eruit ziet en welke gegevens het bevat.

Huwelijksaangiften en -afkondigingen

Naast de huwelijksregisters zijn er ook registers van huwelijksaangiften en huwelijksafkondigingen. Wanneer niet bekend is waar een huwelijk is voltrokken kunnen deze registers interessant zijn. In de huwelijksafkondigingen is de plaats geregistreerd waar het huwelijk zal plaatsvinden. De afkondiging werd zowel in de woonplaats van de man als de vrouw geregistreerd. Beide registers werden in enkelvoud opgemaakt en zijn te vinden in het Nationaal Archief.

Zoeken: digitaal of op microfiche

Het Gemeentearchief is bezig om de akten van de Burgerlijke Stand via SchiedamGen beschikbaar te stellen. In SchiedamGen kunt u direct zoeken op naam. De akten zijn ook op microfiche te raadplegen in de studiezaal. Dit is vooral belangrijk voor de gedeelten die nog niet in SchiedamGen zijn opgenomen.

Burgerlijke Stand: Wat is raadpleegbaar?

Te raadplegen en te kopiëren (van microfiche)
Schiedam:

  • Geboorten vanaf 1811
  • Huwelijken van 1811
  • Huwelijksbijlagen vanaf 1812 (de jaren 1857 en 1859 ontbreken. Van 1858 ontbreken bijlagen 39 t/m 124)
  • Overlijden vanaf 1811

Kethel en Spaland

  • Geboorten vanaf 1812
  • Huwelijken vanaf 1812
  • Huwelijksbijlagen vanaf 1811
  • Overlijden vanaf 1812

Nieuwland

  • Geboorten 1818 - 1855
  • Huwelijken 1818 - 1855
  • Huwelijksbijlagen 1819 -1855 (enkele jaren ontbreken)
  • Overlijden 1818 - 1855

Oud- en Nieuw-Mathenesse

  • Geboorten 1818 - 1867
  • Huwelijken 1818 - 1867
  • Huwelijksbijlagen 1818 - 1867 (enkele jaren ontbreken)
  • Overlijden 1818 - 1867

Raadpleegbaar in het Nationaal Archief

In de collectie van het Nationaal Archief zijn ook huwelijksaangiften en huwelijksafkondigingen te vinden. Een gedeelte van deze collectie is digitaal raadpleegbaar via Zoekakten.nl Opent in nieuw venster.

Schiedam:

  • Huwelijksaangiften 1838 - 1932 (toegangsnummers 3.189.05 en 3.189.06)
  • Huwelijksafkondigingen 1838 - 1932 (toegangsnummers 3.189.05 en 1.189.07)

Kethel en Spaland:

  • Huwelijksaangiften 1840 - 1932 (toegangsnummers 3.098.05 en 3.098.06)
  • Huwelijksafkondigingen 1840 - 1932 (toegangsnummer 3.098.07)

Nieuwland-Kortland:

  • Huwelijksaangiften 1812 - 1838 (toegangsnummer 3.145.06 en 3.145.05)
  • Huwelijksafkondigingen 1812 - 1838 (toegangsnummer 3.145.07 en 3.145.05)

Oud- en Nieuw-Mathenesse:

  • Huwelijksaangiften 1839 -1867(toegangsnummers 3.126.05
  • Huwelijksafkondigingen 1812 - 1867 (toegangsnummers 3.126.07 en 3.126.05) 

Zoeken op microfiche met indexen

Voor het zoeken naar aktes op microfiches zijn de indexen op achternaam (ook klappers of tienjarentafels genoemd) nodig. Deze veelal tienjaarlijkse indexen geven in alfabetische volgorde de namen van de geborenen, gehuwden, gescheidenen en overledenen in een gemeente, met vermelding van de datum waarop de bewuste akte is opgemaakt. U zoekt dus eerst in deze index op naam en raadpleegt vervolgens de registers zelf.

Openbaarheidsbeperking

Op grond van het Burgerlijk wetboek (boek 1, artikel 17a) geldt een openbaarheidsbeperking:

  • Geboorteregisters: 100 jaar
  • Huwelijksregisters- en bijlagen: 75 jaar
  • Overlijdensregisters: 50 jaar

Burgerlijke Stand: welke gegevens bevatten de documenten?

Indexen

In de indexen (klappers / tienjarentafels) kunt u de volgende gegevens vinden:

  • alfabetisch de namen van degenen op wie de akten betrekking hebben
  • bij de index op de huwelijken zowel de naam van de bruid als de bruidegom
  • de dagtekening van de akte
  • soms het aktenummer

Geboorten

In een geboorteakte kunt u de volgende gegevens vinden:

  • naam van het kind
  • namen en woonplaats van de ouders
  • beroep van de vader
  • geboortedatum en tijdstip
  • bijzondere vermelding als erkenning, naamswijziging etc.

Huwelijken

In een huwelijksakte kunt u de volgende gegevens vinden:

  • plaats en datum van het huwelijk
  • namen, leeftijden van bruid en bruidegom
  • geboorte- en woonplaats van bruid en bruidegom
  • beroep van bruidegom (en bruid)
  • namen, beroep en woonplaats van de ouders
  • (eventueel) vermelding van erkenning, huwelijkstoestemming, akte van bekendheid
  • namen, beroep en woonplaats van de getuigen

Huwelijksbijlagen

In de bijlagen bij het huwelijk kunt u de volgende gegevens vinden:

  • afschriften van de geboorteakten van bruid en bruidegom
  • akte(n) van huwelijkstoestemming
  • akte(n) van ontbinding van een vorig huwelijk
  • bewijs van huwelijksafkondiging
  • bewijs van dienen bij de nationale militie
  • (eventuele) overlijdensakte(n) van ouders

Overlijden

In een overlijdensakte kunt u de volgende gegevens vinden:

  • naam van de overledene
  • plaats, datum en tijdstip van overlijden
  • geboorteplaats, -datum, beroep en woonplaats van de overledene
  • namen van de echtgeno(o)t(e) en eventuele vroegere echtgeno(o)t(en)
  • namen van de ouders van de overledene en hun beroepen en woonplaatsen

Burgerlijke Stand: voorbeeld

certificaat


Voorbeeld van een huwelijksbijlage
-Inleiding-

Een voorbeeld van een huwelijksbijlage:

Certificaat waaruit blijkt dat Laurentius Knappert Sczn., geboren op 21 november 1796 te Schiedam, was vrijgesteld van de dienstplicht in de Nationale Militie. De reden hiervoor is dat hij al iemand anders –tegen betaling- voor zijn nummer had laten opkomen. Zijn signalement luidde: ‘Lengte  5 [voet en] 5 [duim] 
Aangezigt  ovaal 
Voorhoofd rond  
Oogen blaauw 
Neus, Mond  ord. [‘ordinair’, gewoon] 
Kin rond 
Haar, Wenkbraauwen l. bruin 
Merkbare teekenen -'

Laurentius’ lengte van 5 voet en 5 duim is ongeveer 1,70 meter. Het certificaat is bijlage bij de akte betreffende zijn huwelijk met Wilhelmina Helena de Groot, dat werd gesloten in Schiedam op 19 juli 1819 (nr. 58).